Yfir rauðu línuna – Félagaskiptin sem enginn hefur endurtekið í 62 ár

Það eru fáir andstæðingar í enskri knattspyrnu sem eiga jafn hatramma sögu og Manchester United og Liverpool. Þótt leikmenn hafi í gegnum tíðina klæðst treyjum beggja félaga hefur enginn farið beint á milli þeirra síðan árið 1964. Þá tók ungur Englendingur ákvörðun sem tryggði honum sérstakan sess í knattspyrnusögunni.

Þann 17. ágúst 1964 gekk Phil Chisnall inn á Laugardalsvöll í Reykjavík, klæddur treyju Liverpool. Andstæðingurinn var KR og um var að ræða fyrsta Evrópuleik í sögu enska félagsins. Liverpool vann leikinn 5–0 og Chisnall skoraði þriðja markið.

Það sem gerði þennan unga sóknarmann sérstakan var þó ekki markið gegn KR. Fjórum mánuðum áður hafði hann verið leikmaður Manchester United, erkifjenda Liverpool. Hann hafði farið beint frá Old Trafford til Anfield. Nú, 62 árum síðar, er Chisnall enn síðasti leikmaðurinn sem hefur farið beint á milli þessara tveggja félaga.

Bannað að fara yfir?

Manchester United og Liverpool eru tvö sigursælustu félög enskrar knattspyrnusögu. Baráttan á milli þeirra snýst ekki aðeins um stig, sigra og titla. Hún á sér djúpar rætur í sögu borganna tveggja, samkeppni þeirra og stolti íbúanna. Stuðningsmenn félaganna hafa í áratugi litið á viðureignir liðanna sem eitthvað miklu meira en venjulega knattspyrnuleiki.

Þess vegna virðast bein félagaskipti á milli United og Liverpool nánast óhugsandi í dag. Það er þó engin almenn knattspyrnuregla sem bannar slík félagaskipti. Um er að ræða óskrifaða reglu sem hefur með árunum orðið sífellt sterkari.

Nokkrir leikmenn hafa vissulega leikið fyrir bæði félögin, en þá með viðkomu annars staðar.

Paul Ince yfirgaf Manchester United árið 1995 og gekk til liðs við Inter Milan á Ítalíu. Tveimur árum síðar sneri hann aftur til Englands, þá sem leikmaður Liverpool. Michael Owen fór öfuga leið. Hann yfirgaf Liverpool árið 2004 og gekk til liðs við Real Madrid. Eftir nokkur ár hjá Newcastle United samdi hann við Manchester United árið 2009. Báðir höfðu því leikið annars staðar áður en þeir gengu í raðir erkifjendanna.

Fyrsti maðurinn yfir línuna

Árið 1912 varð varnarmaðurinn Tom Chorlton fyrstur til að fara beint frá Liverpool til Manchester United. Chorlton hafði leikið 117 deildarleiki fyrir Liverpool og verið hjá félaginu frá árinu 1904. Þegar hann gekk í raðir United var hann kominn á seinni hluta ferilsins. Dvölin á Old Trafford varð stutt. Hann lék aðeins fjóra deildarleiki fyrir Manchester United áður en hann yfirgaf félagið.

Ári síðar, í nóvember 1913, fór Jackie Sheldon í gagnstæða átt. Sheldon hafði verið hluti af Manchester United-liðinu sem varð Englandsmeistari árið 1911, en gekk nú til liðs við Liverpool. Hann varð fyrsti leikmaðurinn sem fór beint frá United til Liverpool. Saga hans tók þó óvænta stefnu.

Maðurinn sem lenti í veðmálahneyksli

Á föstudaginn langa árið 1915 mættust Manchester United og Liverpool á Old Trafford. United vann leikinn 2–0, en fljótlega vaknaði grunur um að ekki hefði allt verið með felldu.

Rannsókn leiddi í ljós að leikmenn beggja liða höfðu tekið þátt í að hafa áhrif á úrslit leiksins í tengslum við veðmál.

Sjö leikmenn voru úrskurðaðir í lífstíðarbann frá knattspyrnu. Jackie Sheldon var einn þeirra.

Annar var Tom Miller, þáverandi leikmaður Liverpool, sem átti sjálfur eftir að ganga í raðir Manchester United árið 1920. Sheldon hélt fram sakleysi sínu, en bannið stóð þar til honum var veitt heimild til að snúa aftur eftir þjónustu sína í fyrri heimsstyrjöldinni.

Sagan sýnir að samskipti þessara tveggja félaga voru ekki alltaf eins og þau eru í dag. Leikmenn gátu farið beint á milli þeirra og jafnvel komið við sögu í einhverju umdeildasta máli enskrar knattspyrnu.

Félagaskiptin héldu áfram

Á næstu áratugum gengu fleiri leikmenn beint á milli Manchester United og Liverpool. Fred Hopkin fór frá United til Liverpool árið 1921, en Tommy Reid fór hina leiðina árið 1929. Ted Savage yfirgaf Liverpool og gekk í raðir United í árslok 1937.

Árið 1938 kom Allenby Chilton einnig frá Liverpool til Manchester United. Hann hafði þó aldrei leikið aðalliðsleik fyrir Liverpool og hafði aðeins verið stutt hjá félaginu. Chilton átti eftir að skapa sér mun stærra nafn á Old Trafford, þar sem hann varð fyrirliði og lék hundruð leikja fyrir United.

Árið 1954 fór Thomas McNulty frá Manchester United til Liverpool fyrir 7.000 pund. Þá var aðeins eitt slíkt félagaskipti eftir.

Phil Chisnall – síðasti maðurinn

Phil Chisnall hafði verið talinn einn efnilegasti ungi leikmaður Manchester United. Hann ólst upp í Manchester og komst ungur í herbúðir félagsins. Matt Busby gaf honum tækifæri í aðalliðinu og hann lék alls 47 leiki fyrir United og skoraði tíu mörk. En samkeppnin um stöður í liðinu var hörð.

Þótt Chisnall hefði sýnt hæfileika sína taldi Busby að framtíð hans lægi hugsanlega annars staðar. Bill Shankly, knattspyrnustjóri Liverpool, hafði hins vegar áhuga á leikmanninum. Í apríl 1964 samþykkti Manchester United að selja hann til Liverpool fyrir 25.000 pund.

Á þeim tíma var kannski ekki gert ráð fyrir því að þessi félagaskipti myndu verða síðustu beinu viðskiptin á milli félaganna í meira en sex áratugi. Chisnall fékk fljótlega tækifæri með nýja liðinu. Hann lék sinn fyrsta leik fyrir Liverpool í leiknum um Samfélagsskjöldinn gegn West Ham í ágúst 1964.

Tveimur dögum síðar var komið að sögulegum leik í Reykjavík. Liverpool hafði aldrei áður leikið í Evrópukeppni. Fyrsti andstæðingurinn var KR á Laugardalsvelli. Chisnall var í byrjunarliðinu og skoraði eitt marka Liverpool í 5–0 sigri. Það er skemmtileg tilviljun að maðurinn sem varð síðastur til að fara beint á milli tveggja af stærstu félögum Englands skyldi skora sitt fyrsta Liverpool-mark á Íslandi.

En þrátt fyrir ágæta byrjun varð dvöl hans hjá Liverpool ekki sú sem hann hafði vonast eftir.

Hann lék aðeins sex deildarleiki fyrir félagið, níu leiki í öllum keppnum og skoraði tvö mörk.

Síðasti leikur hans fyrir Liverpool var gegn Celtic í undanúrslitum Evrópukeppni bikarhafa árið 1966.

Árið eftir fór hann til Southend United. Chisnall lést árið 2021, 78 ára að aldri. Félagaskiptin frá Manchester United til Liverpool tryggðu honum þó sess í sögubókum beggja félaga.

Þegar Gabriel Heinze reyndi að rjúfa hefðina

Árið 2007 var nærri því búið að binda enda á þessa löngu sögu. Argentínski varnarmaðurinn Gabriel Heinze var þá leikmaður Manchester United, en Rafael Benítez, knattspyrnustjóri Liverpool, hafði mikinn áhuga á að fá hann til Anfield. Liverpool lagði fram tilboð upp á um 6,8 milljónir punda.

Tilboðið uppfyllti þá upphæð sem United hafði áður tilgreint fyrir leikmanninn, en félagið neitaði samt að selja hann til Liverpool. Sir Alex Ferguson var staðráðinn í að koma í veg fyrir félagaskiptin. Málið varð fljótt að miklu meira en venjulegum samningaviðræðum.

Heinze taldi sig hafa rétt til að yfirgefa United og ganga til liðs við Liverpool. Forsvarsmenn United voru því ósammála og töldu að samkomulagið um kaupverðið ætti ekki við um félög sem væru í beinni samkeppni við þá.

Deilan fór fyrir úrskurðarnefnd ensku úrvalsdeildarinnar. Nefndin hafnaði kröfu Heinze.

Argentínumaðurinn yfirgaf því Manchester United, en ekki til Liverpool. Hann gekk í staðinn til liðs við Real Madrid. Ferguson hafði komið í veg fyrir að saga Phil Chisnall endurtæki sig.

Sextíu og tvö ár án beinna félagaskipta

Frá árinu 1964 hafa heilu kynslóðirnar af knattspyrnumönnum komið og farið hjá Manchester United og Liverpool. Knattspyrnan hefur breyst gríðarlega. Félagaskipti eru orðin alþjóðlegur viðskiptamarkaður, leikmenn ganga á milli stórliða fyrir upphæðir sem áður hefðu þótt óhugsandi og gömul tryggð er ekki alltaf jafn sterk og áður.

Samt stendur þessi óskrifaða regla óhögguð. Enginn leikmaður hefur farið beint frá Liverpool til Manchester United eða öfugt í meira en sex áratugi. Það er ekki vegna þess að slík félagaskipti séu óheimil. Félögin hafa einfaldlega ekki verið tilbúin að ganga alla leið.

Phil Chisnall var aðeins 21 árs þegar hann fór frá Manchester United til Liverpool vorið 1964.

Hann hefði varla getað ímyndað sér að þessi ákvörðun yrði það sem hans yrði helst minnst fyrir. En kannski er það einmitt það sem gerir söguna svo sérstaka. Knattspyrnumenn eru yfirleitt minnstir fyrir mörkin sem þeir skora, titlana sem þeir vinna eða leikina sem þeir spila.

Phil Chisnall er fyrst og fremst minnst fyrir leiðina sem hann fór og sem enginn hefur farið síðan.

Heimildir: Liverpool FC – Phil Chisnall · Manchester United – Phil Chisnall · LFChistory – Félagaskipti Liverpool og United · LFChistory – Veðmálahneykslið 1915 · The Guardian – Gabriel Heinze · Liverpool FC – Fyrsti Evrópuleikurinn á Íslandi

Mynd gerð af AI